Chemia

John Dalton

John Dalton (ur. 6 wrze??nia 1766 w Cockermouth, zm. 27 lipca 1844 w Manchester) â?? angielski fizyk, chemik i meteorolog. Tw??rca nowo??ytnej atomistycznej teorii materii opublikowanej w rozprawie "A new System of Chemical Philosophy", odkry?? prawo ci??nie?? czÄ?stkowych, prawo stosunk??w wielokrotnych, opisa?? wadÄ? wzroku nazywanÄ? p????niej daltonizmem. Na jego cze??Ä? jednostkÄ? masy atomowej nazwano daltonem (Da).

Podczas pobytu w Kendal Dalton dokona?? odkrycia zjawiska, kt??re dzi?? okre??la siÄ? mianem daltonizmu. Od tego momentu zaczÄ??? prowadziÄ? badania nad w??asnym wzrokiem, poniewa?? stwierdzi??, ??e cierpi na tÄ? wadÄ? wzroku. W 1794 roku przedstawi?? w Towarzystwie Filozoficznym i Literackim w Manchesterze pracÄ? na ten w??a??nie temat.

Dalton zauwa??y??, ??e w??asno??ci gaz??w najlepiej dajÄ? siÄ? wyt??umaczyÄ? przy za??o??eniu, i?? sÄ? one zbudowane z atom??w. Stwierdzi??, ??e zwiÄ?zek chemiczny zawsze zawiera te same ilo??ci wagowe sk??adajÄ?cych siÄ? na?? pierwiastk??w. Na poczÄ?tku XIX w. zrewolucjonizowa?? naukÄ?, og??aszajÄ?c teoriÄ? atomistycznÄ? budowy materii. WstÄ?pne elementy koncepcji Daltona opublikowane zosta??y przez Thomasa Thomsona w roku 1804, natomiast pe??nÄ? pracÄ? opublikowa?? Dalton w roku 1808[1].

Od najm??odszych lat Dalton czu?? zami??owanie do eksperyment??w i rachunk??w, wiele te?? nauczy?? siÄ? od niewidomego uczonego Johna Gougha, dziÄ?ki kt??remu naby?? zami??owania do obserwacji meteorologicznych. W??a??nie ono doprowadzi??o Daltona do stworzenia zasad nowo??ytnej atomistycznej teorii materii, kt??ra by??a jego najwiÄ?kszym osiÄ?gniÄ?ciem.

Dalton prowadzi?? od 1788 roku dziennik meteorologiczny, kt??ry zawiera?? pod koniec jego ??ycia oko??o 200,000 wpis??w dotyczÄ?cych powiatu, w kt??rym ??y??.

W roku 1793 opublikowa?? Meteorological Observations and Essays. W roku 1788 zaczÄ??? obserwacje aurory (aurora borealis) - zjawiska meteorologicznego zwiÄ?zanego z elektryczno??ci w atmosferze. Uwa??a??, ??e istnieje zwiÄ?zek pomiÄ?dzy zjawiskiem aurory i polem magnetycznym. Przedstawi?? strukturÄ? wiatr??w pasatowych, chocia?? publikacja Hadleya (George Hadley, kom??rka Hadleya ) z 1735 (znana Daltonowi) by??a prekursorska. By?? pierwszym, kt??ry pokaza?? ??e deszcz jest powodowany nie przez zmiany ci??nienia, ale przez zmianÄ? temperatury z wysoko??ciÄ?. Pokaza??, ??e zmiany temperatury z wysoko??ciÄ? sÄ? zwiÄ?zane z rozprÄ???aniem (adiabatycznym) czÄ?stki powietrza.

Komentarze (0) 03.12.2009. 08:46

J??ns Jakob Berzelius

J??ns Jakob Berzelius (ur. 20 sierpnia 1779 V?¤versunda, zm. 7 sierpnia 1848 w Sztokholmie) - szwedzki chemik, lekarz i mineralog.

Wprowadzi?? pojÄ?cie izomerii oraz dzisiejsze symbole chemiczne, a tak??e pierwszÄ? systematykÄ? zwiÄ?zk??w chemicznych. Wprowadzi?? tak??e nazwÄ? zwiÄ?zki organiczne dla wszystkich substancji wystÄ?pujÄ?cych w organizmach ro??linnych i zwierzÄ?cych. Uwa??ano wtedy, ??e zwiÄ?zki te wytwarzane sÄ? w organizmie dziÄ?ki sile ??yciowej - vis vitalis. W roku 1828 odkry?? pierwiastek chemiczny, kt??ry otrzyma?? nazwÄ?: Tor (Th, ??ac. thorium). Za?? w latach 1836-1839 wraz z Liebigiem dowi??d??, ??e fermentacja jest procesem enzymatycznym. Autor wielu odkryÄ? z zakresu chemii organicznej (wydzieli?? kwas mlekowy z miÄ?sa w roku 1808, a w 1812 wydzieli?? kazeinÄ? i fibrynÄ?) i nieorganicznej (otrzyma?? kwasy antymonu i wÄ?glan litu w roku 1817, a nastÄ?pnie tetrachlorek krzemu, kwas metafosforowy (1826), chlorek chromylu (1827). Poda?? budowÄ? wielu kwas??w organicznych, opisa?? cer, selen; otrzyma?? metaliczny cyrkon.

By?? autorem podrÄ?cznika fizyki, chemii i mineralogii w 8. tomach (1806-1818). Od roku 1837 zajmowa?? miejsce nr. 5 w Akademii Szwedzkiej. Wyja??ni?? ponadto zjawiska o fundamentalnym znaczeniu dla chemii: katalizÄ? i alotropiÄ?. Do najwiÄ?kszych jego osiÄ?gniÄ?Ä? nale??y opracowanie metody pomiaru mas atomowych.

Komentarze (0) 13.08.2009. 15:02

Antoine Lavoisier

Antoine Laurent de Lavoisier (ur. 26 sierpnia 1743 w Pary??u, zm. 8 maja 1794 tam??e) â?? francuski fizyk i chemik, stracony na gilotynie w wyniku wyroku Trybuna??u Rewolucyjnego Republiki Francuskiej.

Sformu??owa?? pierwszÄ? wersjÄ? prawa zachowania masy, wykaza??, ??e tlen jest niezbÄ?dny przy spalaniu oraz w procesie produkcji kwas??w (1778, stÄ?d nazwa kwasor??d), udowodni?? nieprawdziwo??Ä? teorii flogistonu i przyczyni?? siÄ? do zreformowania nomenklatury chemicznej.

UczÄ?szcza?? do College Mazarin, gdzie studiowa?? chemiÄ?, botanikÄ?, astronomiÄ? i matematykÄ?. Jego pierwsze prace dotyczÄ?ce chemii opublikowano w 1764 r. W 1767 r. pracowa?? jako geolog w Alzacji i Lotaryngii. Zosta?? wybrany cz??onkiem Francuskiej Akademii Nauk w 1768 r. W roku 1771 o??eni?? siÄ? z trzynastoletniÄ? w??wczas Marie-Anne Pierrette Paulze, kt??ra t??umaczy??a dla niego z angielskiego i ilustrowa??a jego ksiÄ???ki. Od 1775 r. s??u??y?? w administration royale des poudres, gdzie jego praca doprowadzi??a do ulepsze?? w produkcji prochu strzelniczego i wynalezienia nowej metody produkcji saletry.

Najwa??niejsze eksperymenty Lavoisiera dotyczy??y natury zap??onu i spalania. Ukaza??y one, ??e wymienione procesy polegajÄ? na ??Ä?czeniu siÄ? substancji z tlenem. Udowodni?? on tak??e, ??e tlen odgrywa kluczowÄ? rolÄ? przy oddychaniu zwierzÄ?t i ro??lin oraz w procesie rdzewienia metali. Wyja??nienia Lavoisiera uchyli??y teoriÄ? flogistonu, kt??ra postulowa??a, ??e materia??y podczas spalania uwalniajÄ? substancjÄ? zwanÄ? flogistonem. Odkry?? on tak??e, ??e wod??r (hydrogenium, z gr. â?? tworzÄ?cy wodÄ?) w po??Ä?czeniu z tlenem tworzy wodÄ?. W Sur la combustion en general (O zap??onie, 1777) i Consid?Šrations G?Šn?Šrales sur la Nature des Acides (Rozwa??ania o naturze kwas??w, 1778) ukaza??, ??e "powietrze" bÄ?dÄ?c sk??adnikiem procesu spalania jest tak??e ??r??d??em kwasowo??ci. W 1779 "powietrze" odpowiedzialne za spalanie nazwa?? tlenem (oxygenium, z gr. â?? tworzÄ?cy kwasy), a pozosta??Ä? cze??Ä? powietrza nazwa?? azotem (z gr. bez ??ycia). W Reflexions sur le Phlogistique (Refleksje nad flogistonem, 1783), Lavoisieur wykaza?? niesp??jno??Ä? teorii flogistonu.

Eksperymenty Lavoisiera nale??a??y do pierwszych, w kt??rych stosowano metodÄ? ilo??ciowÄ?. Pokaza?? on, ??e mimo zmian stanu materii podczas reakcji, jej ilo??Ä? (masa) jest taka sama przed i po reakcji chemicznej. SpalajÄ?c fosfor i siarkÄ? zauwa??y??, ??e produkt reakcji wa??y?? wiÄ?cej ni?? jej substraty. Wykaza??, ??e nadwy??ka wagi jest rekompensowana ubytkiem masy powietrza. Te eksperymenty da??y podstawÄ? do sformu??owania prawa zachowania masy. Lavoisier bada?? tak??e sk??ad chemiczny wody, kt??rej sk??adniki nazwa?? tlenem i wodorem. We wsp????pracy z Francuskim uczonym Claude-Louisem Bertholletem Lavoisier skomponowa?? chemicznÄ? nomenklaturÄ? (M?Šthode de nomenclature chimique, 1787). Nazewnictwo w du??ej czÄ???ci jest wykorzystywane tak??e wsp????cze??nie, jak np.: kwas siarkowy, siarczany.

Jego dzie??o Trait?Š ??l?Šmentaire de Chimie (Elementarne zagadnienia chemii (1789) jest uwa??ane za pierwszy nowoczesny podrÄ?cznik chemii, zawiera ono podglÄ?dy Lavoisiera na teorie chemiczne, formu??uje prawo zachowania masy i zaprzecza istnieniu flogistonu. Lavoisier precyzuje tak??e pojÄ?cie pierwiastka, definiujÄ?c go jako substancjÄ? prostÄ?, kt??ra nie mo??e byÄ? rozbita na sk??adniki ??adnÄ? metodÄ? analizy chemicznej. Sformu??owa?? tak??e teoriÄ? o ??Ä?czeniu siÄ? pierwiastk??w w zwiÄ?zki chemiczne. PodrÄ?cznik zawiera tak??e listÄ? nastÄ?pujÄ?cych pierwiastk??w: tlen, wod??r, azot, fosfor, rtÄ?Ä?, cynk i siarka. Lista zawiera??a tak??e ??wiat??o i ciep??o, kt??re Lavoisier tak??e uwa??a?? za substancje.

Du??e znaczenie w ??yciu Lavoisiera mia??o zainteresowanie prawem, kt??re prowadzi??o do zainteresowania siÄ? politykÄ?. W wieku 26 lat uzyska?? stanowisko poborcy podatkowego w Ferme Generale, prywatnym przedsiÄ?biorstwie zajmujÄ?cym siÄ? poborem podatk??w, gdzie pr??bowa?? wprowadziÄ? zmiany we francuskim systemie finansowym i podatkowym. PracujÄ?c dla rzÄ?du opracowywa?? system miar majÄ?cy zapewniÄ? uniformizacjÄ? wag w ca??ej Francji. Jako jeden z 28 francuskich poborc??w podatkowych zosta?? okrzykniÄ?ty przez rewolucjonist??w zdrajcÄ? i zgilotynowany w Pary??u w roku 1794. Mia?? w??wczas 51 lat.

Komentarze (0) 17.07.2009. 12:08